ontkenning 2

Hoe ondankbaar zijn we voor de lessen die het verval biedt; de volmaakte les dat dit lichaam waarmee wij geboren zijn voortdurend verandert en op zekere dag zal moeten worden over gelaten aan verrotting. Het vlees en de weefsels zullen van de beenderen vallen. De beenderen zullen tot as vervallen. De as zal door een zachte wind over de takken en bladeren van de bomen van het bos geblazen worden. Zo zal dit lege omhulsel terugkeren en verdwijnen in de grond die het voordien voedde. Wanneer we het hebben over de 'ontkenningsfase' is dat meestal in verband met een patiënt die nadat er een kwaadaardig gezwel ontdekt is, zegt: "Er moet een vergissing gemaakt zijn, dat kan mij niet gebeuren, er is vast een vergissing gemaakt in het laboratorium. Het moet de diagnose van iemand anders zijn." Zelden herkennen we diezelfde ontkenning in het zich terugtrekken van onze geest van de waarheid van onze vergankelijkheid. Het niet herkennen van ontkenning houdt ons echter gevangen in dezelfde oude angsten en beproevingen, pijn en verlies. Alsof je heen en weer geschud wordt in een trein die voorthobbelt over verroeste rails terwijl de bagage uit het bagagerek omlaagvalt, en tegelijk volhoudt dat je een ontspannen reisje maakt. Of helemaal nooit uit het station vertrokken bent. De geest trekt zich terug van de inconsistenties van het huidige ogenblik door middel van onze modellen van hoe de dingen 'hadden' moeten zijn. Stephen Levine

warme groet Jeltje

ontkenning 1

Het is belangrijk om ontkenning te herkennen omdat iedereen daar mee te maken heeft. Het is het wegvluchten, het je verzetten tegen het leven, het vasthouden aan het vertrouwde. Als je de ontkenning in jezelf of in anderen beschouwt, zie je de onafgemaakte zaken van een heel leven. 'Oh, dat doe ik later wel,' hoewel je niet de minste garantie hebt dat je wie dan ook waar je van houdt ooit nog zult terugzien. Dat je de plaats waar je je nu bevindt levend zult verlaten. Er is geen later. Je bent al dood. Ontkenning is de weerstand tegen de erkenning van ons verdriet, onze gevoelens van verlies die we met ons mee dragen en waaraan we iedere dag toevoegen. Is het dan verrassend dat de geest de prognose van een komende dood ontkent, wanneer hij nauwelijks herkend heeft dat hij leeft? Hoe zou het ook anders kunnen? Kan een bewustzijn dat zich zelden open heeft gesteld voor de waarheid van het gegeven moment, zich een werkelijke herkenning toestaan van het zich ontvouwende zoals dat is? Inderdaad ontkenning probeert het verlies van wie wij denken te zijn, van hoe we dachten dat het zou (moeten) zijn, tegen te houden. Vele culturen hebben van de ontkenning 'big business' gemaakt. De gehele kosmetische industrie, de toupetjes, de corsetten, de çorrectieve' plastische chirurgie, zijn alle ontkenningen van verval, onderhandelingen met verandering, hebben te maken met depressiviteit over het gegeven dat het lichaam een vaste koers van geboorte naar dood volgt. Stephen Levine.

Warme groet Jeltje. Altijd te bereiken via mail of tel.

stervensstadia inleiding afsluiting

Deze fasen die optreden bij verlies en sterven hebben inderdaad duidelijke parallellen in de fasen van spirituele groei: de vaak grillige, verwarrende veranderingen die gepaard gaan met de dood van een gescheiden, afzonderlijk 'zelf' wanneer we opgaan in het grotere geheel - momenten van ontkenning, van weerstand tegen hoe de dingen zijn en woede over hun niet voldoen aan onze voorstellingen. Momenten van wanhoop, van je openstellen voor hoe de dingen zijn, en weer terugvallen in dezelfde valkuil. Het is niet zozeer één, twee, drie, vier, fijf of a t/m z, zo gemakkelijk en geordend verloopt het meestal niet. Zelfs het idee van fasen is een vertekening van de waarheid omdat het iets dat vloeiend en procesmatig is, solide afbakeningen verleent. Je moet deze verschillende fasen niet zozeer beschouwen als het onbetwijfelbare werkelijkheidsmodel, maar als een hulpmiddel in de zin van een aanwijzing dat je het vergankelijke van alles herkent en niet zozeer anderen ziet in termen van wat zij zullen zijn of worden als wel in termen van wat zij op dit moment zijn. Om hen te raken in de levende werkelijkheid van wie of wat zij op dit moment zijn, om samen deel te hebben aan de werkelijkheid die de dood overschrijdt. Voor sommigen is het idee van de verschillende fasen van het stervensproces een manier om de levende waarheid van de dood te verhullen in ideeën en modellen. Voor velen geven zulke concepten aanleiding tot wat je zou kunnen noemen het verbreken van het directe contact met het stervensproces door wat in wezen een vloeiend geheel, een stroom is te 'concretiseren' en op te delen in concrete stukjes. Hoe vaak heb ik niet horen zeggen: 'Hij is nu aan het ontkennen' of 'Hij is nu in de woede-fase', of 'Nu zit hij in de depressie'. Mensen zijn geen fasen, je kunt ze niet voor langere tijd in een model duwen. Ieder wezen is een proces dat zich constant voortbeweegt in de richting van vervulling. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

stervensstadia inleiding 1

In de jaren 60 constateerde Elisabeth Kubler-Ross, die op dat moment werkte met ongeneeslijk zieken in een ziekenhuis in de omgeving van Chicago, dat er bepaalde gedeelde bewustzijnsstaten optraden tijdens het verloop van het ziekteproces, en dat daarin een bepaald patroon valt te herkennen. De fasen beginnen met het ontkennen, de woede, en het onderhandelen van het bewustzijn en de duisternis die volgt wanneer de dingen niet zo gaan als wij wel gewenst hadden. En daarna het licht dat vaak volgt wanneer we ons overgeven aan wat op het huidige moment gegeven is. In werkelijkheid echter zijn er geen afzonderlijke fasen, alleen de onophoudelijke verandering van bewustzijnsstaat en inhoud. Een moment van ontkenning en woede dat zich opent tot aanvaarding, totdat een ogenblik later het bewustzijn zichzelf weer in de staat bijt met depressies, angst en verwarring. Het is de achtbaan van het bewustzijn, voortdurend veranderend, zich openend en weer afsluitend. En deze fasen zijn geen fasen die een ander overkomt; zij vormen het alledaagse bewustzijnsproces van jou en mij, van iedereen. Zij zijn de 'sterf-fasen' die optreden tijdens het proces van het herkennen van datgene wat onze oorspronkelijke natuur blokkeert, het je openstellen ervoor en het loslaten ervan. Dat zijn de fasen van het veranderen van ons lot van tragedie in zegening, van verwarring in inzicht en wijsheid, van agitatie in helderheid. Zij vormen onze pelgrimage naar de waarheid. Het proces dat we doormaken wanneer we geconfronteerd worden met het verlies van een bepaalde zekerheid waarop we niet langer meer kunnen terugvallen. Misschien is het de desintegratie van je zelfbeeld, voordat het nieuwe zich presenteert. Stephen Levine

De achtbaan die Stephen hier beschrijft, van het bewustzijn, kan dus al tijdens uw leven doorleeft worden, 'sterven' voor dat u sterft. Warme groet Jeltje.

Ramana Maharschi afsluiting.

Welnu, zei ik tegen mezelf, dit lichaam is dood. Het zal naar de crematieplaats gedragen worden en daar verbrand worden en tot as vervallen. Maar is het zo dat, met de dood van dit lichaam, ook ik dood zal zijn? Is het lichaam 'ik'? Het is stil en bewegingloos maar tegelijk voel ik de volledige kracht van mijn persoonlijkheid en zelfs de stem van dat 'ik' apart, gescheiden van het lichaam. Ik ben dus 'Geest' welke de grenzen van het lichamelijke overschrijdt. Het lichaam sterft maar de Geest kan door de dood niet aangeraakt worden. Dat betekent dat ik de onvergankelijke Geest ben. Dit was overigens geen gewoon rationeel denkproces; ik werd het als in een flits gewaar als de levende waarheid, in een directe ervaring, eigenlijk zonder dat er van een gedachte sprake was. 'Ik' was iets zeer reeels, het enige reele in mijn huidige situatie, en alle bewuste activiteit in relatie tot mijn lichaam concentreerde zich rond dat 'ik'. Vanaf dat moment richtte het 'ik' of 'zelf' in volkomen fascinatie de aandacht op zichzelf. De doodsangst was voor eens en altijd verdwenen. Na deze gebeurtenis was mijn aandacht ononderbroken geconcentreerd op dit Zelf. Andere gedachten kwamen en gingen gelijk de boventonen, steeds stond het 'ik' centraal als de fundamentele onontbeerlijke grondtoon. Of het lichaam nu betrokken was bij praten, lezen of wat dan ook, mijn totale concentratie was gericht op het 'ik'. Voor die crisis had ik geen duidelijk idee van mijn Zelf en had ik me er ook niet bewust mee beziggehouden. Ik was er niet zozeer in geinteresseerd, laat staan dat ik de neiging had mij daar permanent op te concentreren. Ramana Maharschi Na deze gebeurtenis vertrok hij naar de heilige berg Arunachala, waar hij de rest van zijn leven wijdde aan meditatie en het geven van onderricht. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

Ramana Maharshi 1

Anekdote Ramana Maharshi: Op zeventienjarige leeftijd, het was ongeveer zes weken voordat ik Madura voorgoed zou verlaten kwam de beslissende verandering van mijn leven. Het gebeurde plotseling. Ik zat alleen in een kamer op de eerste verdieping van het huis van mijn oom. Ik was vrijwel nooit ziek, en ook op die dag was er met mijn gezondheid niets bijzonders aan de hand, totdat ik plotseling overvallen werd door een hevige doodsangst. Mijn fysieke toestand had op geen enkele manier aanleiding kunnen hebben gegeven tot deze gebeurtenis, en ik probeerde ook geen oorzaak of aanleiding te vinden of een reden voor de angst te ontdekken. Ik had enkel het gevoel van 'ik ga sterven' en begon te overwegen wat ik daaraan zou kunnen doen. Het kwam niet in me op om een dokter te raadplegen of mijn ouders of vrienden te waarschuwen; ik had het gevoel alsof ik het probleem in m'n eentje moest oplossen, op dat moment en die plaats. De schok van de doodsangst dwong mijn bewustzijn zich in zichzelf te keren en ik zei tegen mezelf, zonder de woorden daadwerkelijk uit te spreken: "De dood is nu gekomen; wat houdt dat nu precies in? Wat sterft er nu precies? Dit lichaam sterft." En opeens begon ik mij voor te stellen hoe het stervensproces zou verlopen. Ik lag met beide benen uitgestrekt alsof de rigor mortis (lijkverstijving) was ingetreden en deed alsof mijn lichaam gestorven was. Ik hield mijn adem in en hield mijn lippen stijf op elkaar zodat geen enkel geluid zou kunnen ontsnappen, noch het woord 'ik' noch elk ander woord. Ramana Maharshi

warme groet Jeltje

de gestorven vriendin afsluiting.

Ze stierf drie dagen nadat ze thuis was gekomen, om zes uur 's ochtends, terwijl haar echtgenoot rustig naast haar bed zat. Toen ik bij haar thuis aankwam, waren haar broers en haar vader, die een paar kilometer verderop woonde al gebeld en op weg naar het huis van de gestorvene. Een goede vriendin trok haar haar favouriete paarse jurk aan, terwijl muziek van Judy Collins de kamer vulde. Een gevoel van liefde doordrong iedere handeling van de aanwezige vrienden en familieleden. Elk woord dat gesproken werd herinnerde aan het grote onbekende. Ongeveer een half uur later kwam de vader van deze jonge vrouw bij het huis van de gestorvene aan, volkomen ondersteboven door de dood van zijn dochter. Haar vader kwam binnen, met als enige wens dat het allemaal niet waar was. Hij stond op het punt om in te storten en in snikken uit te barsten. Maar de kamer die hij binnenkwam was een kamer vol liefde. Zijn dochter zag er drie uur nadat ze gestorven was schitterend uit, met een glimlach op haar gezicht, haar handen gevouwen over haar hart. Hij werd verwelkomd door een sfeer van aanvaarding die hij nooit met de dood geassocieerd had. Een broer van de gestorvene, van beroep timmerman, was thuis bezig de laatste hand te leggen aan de doodskist waaraan hij al een tijd geleden begonnen was. Haar vijf maanden oude dochtertje zat naast haar dode moeder op het bed en praatte op rustige toon tegen haar terwijl ze een kistje met sieraden sorteerde dat ze gekregen had om mee te spelen en die ze eventueel later zou kunnen dragen. Toen de vader dichterbij kwam werd hij aangemoedigd om met de toppen van zijn vingers lichtjes de kruin van het hoofd van zijn dochter aan te raken. Vaak is het zo dat je nog uren na de dood de vibratie van het leven kunt ervaren terwijl dat uit het lichaam stroomt. Hoewel hem uitgelegd was dat hij misschien iets zou voelen, voldeed hij meer uit verwarring en beleefdheid aan het verzoek dan op grond van iets anders. Hij verwachtte niets. Hij legde voorzichtig een vinger op haar voorhoofd, bromde iets en draaide zich om om weg te lopen - en stopte toen plotseling. Met verbazing keek hij naar zijn hand, keek vervolgens op en zei: "Er is een tinteling. Wat is dat?" Hij liep terug naar het bed en legde zijn hand op de kruin van het hoofd van de gestorvene, en voelde de levensenergie uit het lichaam verdwijnen. Hij was verbijsterd. Zijn verhouding tot de dood was in één klap radicaal gewijzigd terwijl hij daar stond en ervoer hoe de energie uit het lichaam van zijn dochter wegstroomde. Er was op dat moment een contact tussen hen beide dat hij niet voor mogelijk had gehouden. Een uur later, nadat haar broers waren gearriveerd met de kist, werd het lichaam er voorzichtig in gelegd en vervolgens werd de kist in het midden van de kamer geplaatst en schaarde iedereen, familieleden en vrienden zich eromheen. En in plaats van te treuren om de dood en te wensen dat het allemaal anders was gelopen, deed iedereen mee aan een korte meditatie, waarbij we de gestorvene vertelden dat ze verder moest gaan, dat haar werk hier op aarde beëindigd was, dat haar enige taak nu was samen te smelten met haar oorspronkelijke zuivere natuur, om te vertrouwen op het licht en dat te volgen. Deze begrafenis was geheel verschillend van andere. In plaats van zich vast te klampen en zich terug te trekken, zoals zo vaak voorkomt, was er bij iedereen een herkenning van de volmaaktheid van het ogenblik, hoe pijnlijk het ook was voor hen die achterbleven. Het vormde een genezend ritueel voor ieders hart. Stephen Levine

Warme groet Jeltje