het bardo-systeem afsluiting.

Als je werkt met het idee van het bestaan van bardo's kun je er op een schitterende manier achterkomen dat de illusie zich hier en nu afspeelt, telkens als je probeert vast te houden. Het is ook een interessant gegeven dat deze bardo's een bepaald proces van ontstaan (te voorschijn treden) bestaan (een zwerftocht) en vergaan of losmaken vertonen. Precies als bij elke gemoedstoestand, waarbij iets ontstaat, enige tijd blijft bestaan en dan weer vergaat om opnieuw iets te laten ontstaan, bestaan en vergaan. Als we deze geboorte en dood van moment tot moment van het verstand gadeslaan, worden we gaandeweg voorbereid op de volgende incarnatie. En het gadeslaan van dit proces van scheppen en losmaken bevrijd ons van ons gevoel van soliditeit, van het gevoel dat er 'iemand' te beschermen valt. Het is duidelijk dat de bardo's van te voorschijn treden onderling verwisselbaar zijn. Dat de geboorte en de ogenblikken vlak na de dood hetzelfde zijn. Dat de bardo's van het rondzwervende bestaan, van 'leven' en 'dood' uit dezelfde elementen bestaan - het bewustzijn en oude neigingen. En dat de bardo's van het losmakingsproces, van het ogenblik vlak voor de dood en vlak voor de geboorte ook onderling verwisselbaar zijn. Wanneer wij ons op iedere overgang richten zoals die zich aandient, sterven wij daarmee van ogenblik tot ogenblik in de Onvergankelijkheid. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

het bardo-systeem 3

In het Tibetaanse Dodenboek horen we in deze vierde bardo, de overgang na de dood - het tevoorschijn treden - vaak spreken over het verschijnen van het grote licht, dat de Dharmata genoemd wordt, waar het wezen van ons zijn, niet langer geïdentificeerd met het lichaam, in zijn stralende luister voor ons staat. Het wordt door tallozen beschouwd als een van de meest belangrijke ogenblikken van een incarnatie, waarin de grootste potentie vervat ligt. De vijfde bardo, de Bardo van het Ogenblik van Sterven, is weer een zwervende bardo, waarin we in de overgang naar de volgende les zitten, een bardo van ouder worden en groei die optreedt als ons verstand uit zijn geconditioneerde baan raakt en zich losmaakt van een leven van vasthouden en manoevreren om wille van veiligheid en zekerheid. Het verleden wordt uiteengerafeld, weer wordt ons een gelegenheid geboden om direct in verbinding te treden met de vormen die in het verstand oprijzen en die de manier waarop wij tegen de dingen aankijken bepalen. In deze bardo komen de meeste ontmoetingen voor met vreedzame en wraakzuchtige godheden. Men zegt dat men hier de tienduizend liefhebbende en de tienduizend wraakzuchtige aspecten van het verstand tegenkomt. Maar natuurlijk zijn deze hoedanigheden ook waarneembaar in onze huidige bardo. Evenals bij de tweede bardo, de Bardo van de Levensspanne, kan het het op de tijd georiënteerde verstand voorkomen alsof deze bardo van de 'dood' enige tijd beslaat. De zesde bardo, de Bardo van h et Ogenblik voor de Geboorte, is er weer een van je losmaken. Het is het moment van de keuze van een nieuwe geboorte, het kiezen van een incarnatie. Het is h et moment waarop je je aangetrokken voelt tot je volgende staat van wording, waarbij je verlangens je naar een nieuwe moederschoot leiden, waaruit je tevoorschijn komt in een wereld die meestal te groot of te klein lijkt. Stephen Levine

warme groet jeltje

het bardo systeem 2

Er zijn zes bardos. De eerste is de Bardo van de Geboorte; een geboortemoment, een bardo van te voorschijn treden, de overgangservaring van het bewustzijn in een lichaam dat overgaat naar zijn eigen onafhankelijke bestaan in dit rijk. De tweede bardo is de Levensspanne Bardo; een bardo van wording; de groei van kind tot volwassene; een bardo van leren, ouder worden en de veranderingen die tijdens het leven optreden. Dit interval kan veel korter zijn dan de eerste of honderd jaar langer duren. Men kan de bardo van het leven ook zien als de 'bardo van de lege hand' - een reeks van opeengestapelde verlangens en doelstellingen, worden wat men graag zou willen zijn. De derde bardo is die van het losmaken. Het is de Bardo van de Ogenblikken voor de Dood. Het is de overgang uit het schijnbaar solide, een ruimtelijk zich terugtrekken, een versmelten vanuit de lichamelijke vorm tot meer subtiele werkelijkheden. De vierde is weer een bardo van te voorschijn treden. Het is de Bardo van de Ogenblikken na de Dood, waarin het tot je doordringt dat er niet zoiets als de dood bestaat, maar alleen de momenten vlak voor en vlak na de dood. Het idee 'dood' is niet geworteld in de werkelijkheid. Het lichaam is het ene ogenblik nog bezield en het volgende ogenblik is het dat niet meer, maar is een lege huls geworden, die nooit meer terugkomt. In het laatste geval kan de inhoud wel terugkomen, maar het vat niet. Het is net een lichtpeer die het ene ogenblik aan is en het volgende ogenblik uit, omdat de stroom die erdoorheen loopt is uitgevallen, waardoor hij grijs en leeg achterblijft. De peer is nog steeds hetzelfde - alleen de stroom waardoor hij functioneerde bestaat niet meer. Daartussenin is geen tijd verstreken. Alleen het lichaam sterft. Van het lichaam uit gezien treedt deze bardo op als de dood herkenbaar is. Maar het lichaam heeft nooit op zichzelf bestaan, alleen trekt de levenskracht (wat dat dan ook moge zijn) zich terug. Zoals iemand het eens stelde, is het lichaam in feite nooit zo actief als na de dood, wanneer het miljarden microben en een geweldige hoeveelheid schepseltjes onderhoudt, die voedsel halen uit de ontbinding van het lichaam. Stephen Levine

warme groet Jeltje

het bardo systeem 1

Er bestaan verschillende vertalingen voor het Tibetaans woord bardo, maar in wezen betekent het doorgang, overgangspunt. Sommigen definiëren het als een spleet, een ruimte; anderen als een portaal. Het is blijkbaar een ander stadium in de evolutie, zoiets als een metamorfose tussen twee hoofdgroepen, een overgansfase van het ene ogenblik naar het volgende. Gewoonlijk denken we aan de bardos als iets dat pas optreedt na de dood, maar eigenlijk is dit eigenste ogenblik ook een bardo. we zijn geneigd te denken dat dergelijke portalen pas zichtbaar zullen worden nadat het lichaam is weggevallen, maar dat is maar gedeeltelijk waar. Je zit op dit moment ook in een bardo. Bewustheid en denken vormen samen het bewustzijn, of je nu in of niet in het lichaam zit. In de slaap, als het lichaam er relatief gezien vrij willoos bijligt, gaat het bewustzijn gewoon door en komt de ene gedachte na de andere, het ene gevoel na het andere tegen, die opwellen uit de impuls van het ogenblik. Het is duidelijk dat voor het ervaren van bewustzijn de activiteiten van het lichaam niet noodzakelijk zijn. Als de levensstroom die wordt geproduceerd doordat het bewustzijn een lichaam heeft betrokken, wegvalt, stort het lichaam onmiddelijk in. Het lichaam is voor zijn bestaan afhankelijk van de aanwezigheid van bewustzijn/bewustheid, hoewel wij zijn gaan geloven dat het precies andersom is. Stephen Levine

Warme groet Jeltje.