begrafenissen afsluiting.

Wanneer iemand sterft, thuis of in het ziekenhuis, moedigt de groep waarvan ik deel uitmaak de betrokken familieleden altijd aan om in plaats van het lichaam zo snel mogelijk te laten verwijderen, afscheid te nemen van de gestorvene. In de uren direct volgend op de dood voelt het lichaam weliswaar stijf aan en krijgt het een bleke kleur, de gezichtsuitdrukking echter verzacht zich. Duidelijk is vrede herkenbaar. Als er de mogelijkheid toe is, ruimen we de kamer waar de betrokkene gestorven is op, zorgen ervoor dat de medicijnen en eventuele andere gebruikte medische apparatuur uit de kamer verdwijnen, kleden het lichaam in zijn of haar favouriete kleren, kammen het haar, brengen bloemen binnen en zorgen voor muziek, en laten daarna de meest direct betrokkenen naar het bed komen om afscheid te nemen en te herkennen hoe duidelijk datgene wat zij liefhadden niet meer aanwezig is. Inderdaad is, wanneer je naast een dood lichaam staat, een van de meest diepgaande herkenningen dat de herkenning dat dat wat het op het bed liggende lichaam observeert nu precies datgene is wat afwezig is in dat dode lichaam: dat het bewustzijn vertrokken is, en dat is alles. Bij de meeste begrafenissen wordt een waarachtig ervaren van de dood doorgaans onmogelijk gemaakt. De mogelijkheid om werkelijk afscheid te nemen, om de dierbare dode aan te raken, wordt meestal zoveel mogelijk ontmoedigd. De gestorvene ligt in een metalen kist zodat je als je er langs loopt je allesbehalve het gevoel hebt dat je mag aanraken, strelen, kussen, huilen of bidden. De scheiding lijkt onoverbrugbaar. Wanneer een lichaam echter in het eigen bed ligt, iedereen zich daar rond schaart, kinderen naast hun vader of moeder kunnen zitten en hun hoofd op de borst van de geliefde dode kunnen leggen, dan vindt er een ontmoeting plaats tussen dood en liefde. Dan is het vertrek van een dierbare een waarachtige gebeurtenis. Onze cultuur kent weinig rituelen voor afscheid nemen. Omdat onze ontkenning van de dood er toe leidt dat wij ons zozeer aan allerlei zaken vastklampen, heeft de begrafenis in onze cultuur een zeer ondergeschikte plaats toebedeeld gekregen. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

begrafenissen 1

Het ritueel van de begrafenis was oorspronkelijk een passende, weloverwogen manier van afscheid nemen van een dierbare. Waarbij aan de dood de juiste waarde werd toegekend; het was bedoelt om datgene wat overblijft nadat het lichaam is weggevallen 'aan te moedigen' om verder te gaan met de voor hem liggende taak: in vrede en stilte de volgende stap nemen op weg naar de volmaaktheid. Een begrafenis biedt de mogelijkheid om nog eens bewust te worden van de liefde die we samen met de gestorvene deelden, en tegelijkertijd de betrokkene eraan te herinneren voort te gaan op zijn of haar pad zonder zich vast te klampen aan het leven dat hij of zij zojuist achter heeft gelaten. Het is een manier om de gestorvene eraan te herinneren op te gaan in zijn oorspronkelijke natuur, het persoonlijke en specifieke los te laten en het universele te omarmen. Het brengt het evenwicht tot stand tussen bezitsdrang en liefde, tussen je vastklampen aan de betrokkene en hem proberen te overtuigen niet te vertrekken, en hem een goede reis te wensen. Het is een ritueel dat het hart aanmoedigt zich te openen voor zijn verdriet en tegelijk te vertrouwen op dat wat het zintuiglijke overschrijdt. Een begrafenis vormt een initiatie voor degenen die vertrokken zijn en voor de achterblijvenden. Voor beide groepen is de voor hen liggende (gedeelde) taak duidelijk: loslaten wat hen gebonden houdt aan hun idee van gescheidenheid en opgaan in het wezenlijke. De begrafenis is als een herinnering om in te keren in jezelf, om de geest toe te staan in het hart te verzinken. De begrafenis biedt een volgende mogelijkheid om de zaken op een rijtje te zetten en tot een afronding te brengen; om datgene wat ons scheidt los te laten en de onderliggende eenheid van al het levende te herkennen. Om te herkennen dat, hoewel het bewustzijn zich ergens anders bevindt en het lichaam levenloos voor je ligt, het werk dat wij te doen hebben altijd hetzelfde is: versmelten in de schitterende zuiverheid van onze oorspronkelijke natuur, het hart toe te staan open te scheuren in liefde in plaats van zich in angst af te sluiten, en onze kwetsbaarheid en vergankelijkheid te herkennen. Stephen Levine

Warme groet Jeltje