grenzen opzoeken 1

De waarde en betekenis van het huidige moment herkennen, met hart en ziel in dit moment leven, deelhebben aan je eigen leven van moment tot moment, met een totale betrokkenheid waarnemen wat gevoeld, gezien en gehoord wordt. Niet op de manoer waarop het analytische bewustzijn beoordeelt of en hoe het op een bepaalde manier verband houdt met een of ander zelfbeeld, of een model van het universum. Maar met een heldere, onderzoekende instelling, en een nieuwe verwondering over wat zich ook ontvouwt. De meeste mensen die zich in deze zin beginnen open te stellen doen dat niet vanwege een vreugdevolle gebeurtenis, maar vanwege pijn. Pijn geeft vaak de grens aan van het territorium van het veronderstelde zelf, het 'veilige terrein' van het zelf-beeld, waar voorbij zich een soort onaangenaam gevoel aandient over het zich bevinden te midden van het onbeheersbare. Dat is onze grens, onze weerstand tegen het leven, de plek waar het hart zich in zelfbescherming afsluit. Onze grens is het fundament waarop de muren van onze zelfgebouwde kooi rusten. Deze grens overschrijden betekent bereid zijn het onbekende tegemoet te treden. Dwz de plaats naderen waar werkelijke groei zich voltrekt. Wanneer je dicht bij de grens bent, ben je ook dicht bij de waarheid. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

pijn ziekte als kans

Eigenlijk is het vreemd dat we zo weinig voorbereid zijn op de dood, als je bedenkt hoeveel mogelijkheden we niet hebben om open te staan voor het onverwachte of zelfs onaangename. Iedere keer dat we ons niet helemaal honderd procent voelen, iedere keer dat we griep hebben of een ontsteking of een pijnlijke stijve rug, hebben we de mogelijkheid om daadwerkelijk te beseffen dat er zich vroeger of later een ziekte zal aandienen die niet meer zal genezen maar ons integendeel na verloop van tijd uit ons lichaam zal verdrijven. Elk van deze situaties zouden we kunnen gebruiken als een uitgelezen mogelijkheid om wakker en alert aanwezig te zijn. Keer op keer worden we herinnerd aan het proces dat we in wezen zijn. Voortdurend dienen er zich mogelijkheden aan om deze massiviteit los te laten, onszelf af te stemmen op het zich afspelende proces, en de oneindigheid te ervaren waarbinnen alles zich ontvouwt. Waarom zou je wachten tot de pijn te groot is om de geest zich ergens op te laten concentreren? Waarom zou je niet iedere kleine ziekte, iedere griep, iedere verkoudheid aangrijpen als herinnering om los te laten, open te staan voor de intense ervaring die zich dan aandient. Pijn of ziekte behelzen ook de optie om daar open voor te staan, geen weerstand te bieden of het van je af te duwen en juist intenser te maken. Wanneer ik ervoor open sta als ware het een leraar, bekrachtigt het niet langer een vereenzelviging bij mij met 'de patiënt, de zieke' of 'het slachtoffer van de omstandigheden'. Dan is het gewoon wat het is. Als ik probeer ervoor open te staan, zie ik hoe het een volmaakte voorbereiding is op wat er ook op zal volgen. Het laat me zien hoe ik vasthoud aan welke verwachting dan ook dat het leven zich op een bepaalde manier zou moeten afspelen. Ziek zijn of toevallig met een hamer op mijn duim slaan wordt dan je voorbereiden op het onmogelijke, op sterven, op leven in het volgende onbekende moment van het leven. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

hierna en wat dan?

We moeten dus constateren dat wat we ook zeggen of denken over de dood, we er in werkelijkheid niets over weten. Het idee dat je het fysieke lichaam zult verlaten en vervolgens ergens hoog in de hemel het paradijs of wat dan ook ons zal opwachten is ook alleen maar een idee. Of dat de waarheid is of niet is hier irrelevant, omdat hoe het ook zij, het alleen maar een idee is. Als we gedachten, concepten de plaats laten innemen van de levende waarheid van het huidige moment, leven we in de schaduw en de verwarring die daar het gevolg van zijn. Zelfs een gedachte als 'het lichaam sterft maar het bewustzijn zal voortbestaan' is ook alleen maar een andere in de psyche zwevende luchtbel. Als onze ervaringen echter bestaan uit onze ideeen van de dingen, in plaats van uit die dingen zelf, hoe kunnen we dan blijven openstaan voor een werkelijkheid die nogal blijkt te verschillen van wat we ons voorgesteld hadden? Wat gebeurt er wanneer het leven botst met waar wij absoluut zeker van waren dat het 'werkelijkheid' was? Juist vanwege het problematische van het bewaren van een 'open hart' en een 'open geest' wanneer er iets botst met een idee van wat datgene verondersteld wordt te zijn, zien wij minder van het wonderbare in het leven. Omdat iets 'onmogelijk' is, wordt een waarneming snel gevangen in rationalisaties en terzijde gelegd als zijnde onwerkelijk. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

Zien wat is afsluiting.

Indien je een kamer zou binnenlopen en op dat moment plotseling je geheugen zou oplossen, zou je een 'nieuwe lieflijkheid' ervaren in ieder voordien vertrouwd object. Je zou met frisse ogen een schitterende, glanzende werkelijkheid zien. Als de vertrouwdheid zou zijn verdwenen, en alle kennis, zouden alle dingen voor jou een nieuw leven hebben. En op ieder ogenblik zou jij het wonderbaarlijke zien. Het is onze 'familariteit' met de dingen die ons ervan weerhoudt de dingen zelf te zien. In plaats daarvan projecteren we een idee van wat ze zijn op de dingen. Wanneer het bewustzijn geconcentreert zou zijn op het huidige moment, dan zouden we ieder ding ervaren zoals het is wanneer we het ontmoeten. Dan zien we een boom en ervaren geen 'boom', maar een levende, vibrerende realiteit, niet gefilterd door ideeen, concepten en bestaande voorkeuren. Dan ontmoeten we elk ding zonder er een beeld van te hebben dat afbreuk doet aan de werkelijkheid ervan. En dan beginnen we te zien hoe weinig van het leven we daadwerkelijk ervaren. Hoe we de dood, net als het leven, ervaren met behulp van een beeld dat ons juist een armlengte verwijderd houdt van het aanraken van de werkelijkheid ervan. Het is deze neiging van het met 'ballast' van vroeger opgezadelde bewustzijn om de werkelijkheid in ideeen en beelden te veranderen die ons weerhoudt van een directe ontmoeting, van aangezicht tot aangezicht, met het leven. We ruilen de werkelijkheid in voor de schaduwen ervan. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

Zien wat is 1

Dan dient zich de vraag aan: "Wie sterft er?" En het eerste antwoord dat je daarop geeft is: "Ik ben het die sterft." Vervolgens wordt de vraag: "Wat of wie is dat 'ik' dan?" En je gaat je dan afvragen hoe dat dan zit met dat 'ik' indien er geen sprake is van enige gedachte of zintuiglijke ervaring. Dan vraag je je af: "Ben ik dan alleen maar die onbestendige stroom van kortstondige impressies? Maar ik heb toch een naam, een gezicht, een bepaalde reputatie?" Waarna je beseft dat 'Ik heb een naam' ook alleen maar een kortstondige gedachte is, een passerende luchtbel in de oneindigheid van bewustzijn. En het volgende ogenblik denkt het bewustzijn alweer aan iets anders. Je stelt vas dat 'ik' alleen maar een idee is. Waar is dit 'ik' wanneer er niet over gedacht wordt? En inderdaad besef je, als je gedachten nader bekijkt, dat alle gedachten oud zijn. Waarneming is gebaseerd op herinnering. Als je de herinnering wegneemt, jouw verzameldoos van ideeen en symbolische codes waarmee de 'werkelijkheid' gerepresenteerd wordt, dan zal er, wanneer je op straat loopt, er alleen maar dat lopen zijn. En wanneer je kijkt, alleen maar kijken. Je voelt wat je voelt. Je ervaring van alles is dan niet langer een ervaring uit tweede hand. Je ervaart de dingen zelf, zonder een nadere gedachte die een schaduw veroorzaakt van 'iemand' die loopt, ziet, en ervaart. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

Voorbereiding afsluiting

Als je een lijst zou maken van alles wat jij bent, alles waarvan jij denkt dat 'jij' dat bent, van al jouw wensen en voorkeuren, dan zou die lijst de afstand zijn tussen jou en de levende werkelijkheid, omdat dat de plaatsen zijn waar je je aan vastklampt. Je concentreert je blik dan daarop in plaats van die blik omhoog te richten. In plaats van de context te zien waarin jouw leven gebeurt, klamp je je vast aan dat gebeuren zelf als de enige werkelijkheid. Dat is de essentie van kortzichtigheid. De neiging die ons gevangen houdt in ons melodrama, het vastgrijpen dat het ons zo moeilijk maakt ons lijden simpelweg los te laten. Boeddha zei dat ons fortuin wisselt als het zwiepen van een paardestaart: morgen kan de eerste dag zijn van dertig jaar verlamming. Welke voorbereidingen heb jij getroffen om open te leren staan voor een zodanig waardevol innerlijk leven dat wat er ook zal gebeuren gebruikt zal kunnen worden als verrijking van je blikveld? Een voortgaand proces van je meer en meer openstellen voor het leven. Hoe meer je jezelf opent voor het leven, des te minder zal de dood een vijand zijn. Wanneer je de dood begint te gebruiken als pad tot een omvattender kijk op het leven, dan wordt alles simpelweg tot wat het is, tot simpelweg het huidige ogenblik, tot een buitengewone mogelijkheid om werkelijk te leven. Stephen Levine

Warme groet Jeltje

voorbereid 2

Hoe moeilijk het zal kunnen zijn om je 'standvastig aan het pad te houden', besef je als je bedenkt hoe moeilijk het ook in een situatie waarin je nog volledig over je lichamelijke en geestelijke krachten beschikt, is om een staat van onbewogen bewustzijn te handhaven, en hoe snel de latente neiging tot oordelen en latente angsten het bewustzijn meeslepen in een storm van opwinding en pogingen tot beheersing. Hoeveel groter zal de afleiding dan wel niet zijn met een bonkende pijn in je pancreas? Als botkanker het je onmogelijk maakt een comfortabele positie voor je lichaam te vinden, en je het gevoel hebt op een bed van gloeiende kolen te liggen? Hoe moeilijk kan het niet zijn bij gevoelens van liefde en aanvaarding te blijven, temidden van intens lichamelijk en psychisch ongemak ende omringende verwarring van dierbaren? Ik heb van velen die hun dood tegemoet gingen de laatste ogenblikken meegemaakt en gezien welke geestelijke helderheid en ontvankelijkheid het vereist om een zachtmoedige openheid te bewaren als je lichamelijke en geestelijke toestand daar allesbehalve aanleiding toe geeft. Om de angst te aanvaarden die zich ongevraagd aandient. Om zo open te blijven dat wanneer de angst zich meldt, te kunnen zeggen: "Ja, dat is angst, zo is het, en niet meer dan dat." Wanneer niet een afgescheiden, afzonderlijk 'ik' de dominante ervaring is, heeft de angst ook weinig om zich aan te hechten. Het is duidelijk dat het nuttig en zinvol zal zijn om een openheid te cultiveren jegens hetgeen onaangenaam is, om weerstand en angst te erkennen, en de grenzen daarvan zacht en open te houden, je er niet aan te hechten, het vrij te laten komen en gaan. Als je een lijstje zou opstellen van jouw weerstanden en 'bezittingen', dan zou dat bijna een schets van je persoonlijkheid zijn. Als jij je vereenzelvigt met die persoonlijkheid als wie of wat jij bent, dan versterk je de angst voor de dood: het veronderstelde verlies van veronderstelde individualiteit. Stephen Levine

warme groet Jeltje